ناحیه‌ای یکسان از مغز که در زنان و مردان «متفاوت» کار می‌کند!

در نخستین روز فوریه ۲۰۲۶، پژوهشگران اعلام کردند که توانسته‌اند خوشه‌ای ناشناخته از سلول‌های عصبی را در مغز شناسایی کنند که عملکرد آن در مردان و زنان به‌طور محسوسی تفاوت دارد و احتمالاً با تفاوت‌های رفتاری و اجتماعی میان دو جنس ارتباط دارد. این یافته می‌تواند به درک عمیق‌تر سازوکارهای عصبی رفتارهای اجتماعی و نقش جنسیت در تنظیم آن‌ها کمک کند. 

به گزارش دیتاسنتر من و به نقل از med.news، در این مطالعه که در نشریه معتبر Proceedings of the National Academy of Sciences منتشر شده است، محققان «مؤسسه تحقیقات پزشکی اسرائیل–کانادا» در دانشگاه عبری اورشلیم، گروه کوچکی از سلول‌ها را در بخش «آمیگدال میانی» مغز شناسایی کردند؛ ناحیه‌ای که نقش کلیدی در تعاملات اجتماعی، پردازش هیجان‌ها و رفتارهای مرتبط با تولیدمثل بر عهده دارد. این خوشه کوچک اما به‌شدت تخصصی، الگویی از فعالیت نشان می‌دهد که به‌طور واضح بسته به جنسیت متفاوت است. 

به گفته پژوهشگران، شگفتی اصلی فقط تفاوت این ناحیه در زنان و مردان نبود، بلکه شدت و وضوح این تفاوت بود؛ تقریباً مانند یک کلید «روشن/خاموش». در بزرگسالی، این خوشه در زنان در شرایط عادی همواره فعال است، در حالی که در مردان به‌طور معمول غیرفعال است و فقط در موقعیت‌های خاص، مانند رویدادهای اجتماعی مهم یا رفتارهای تولیدمثلی، فعال می‌شود.

دانشمندان همچنین مشاهده کردند که پیش از بلوغ، سطح فعالیت این گروه از سلول‌ها در دختران و پسران تقریباً مشابه است. اما پس از بلوغ، فعالیت در مغز مردان کاهش می‌یابد و تنها در واکنش به محرک‌های اجتماعی خاص (برای مثال پس از فعالیت جنسی ) دوباره افزایش پیدا می‌کند. این الگو نشان می‌دهد مغز می‌تواند مدارهای عصبی خود را بر اساس تجربه‌های زندگی و شرایط اجتماعی، به‌صورت پویا بازسازمان‌دهی کند و تنها تابع یک مجموعه ثابت از سیگنال‌های هورمونی نیست. 

چنین اختلاف آشکاری در فعالیت مغزی در مطالعات مربوط به تفاوت‌های جنسی چندان معمول نیست، زیرا اغلب تفاوت‌های شناخته‌شده در سیستم عصبی، ظریف و پراکنده در نواحی متعدد مغز هستند. در مقابل، این خوشه تازه‌ شناسایی‌شده الگویی تقریباً دورویی دارد؛ نه «کمی بالاتر یا پایین‌تر»، بلکه تفاوتی واضح در سطح فعالیت، بسته به جنسیت و زمینه اجتماعی. 

به باور پژوهشگران، این کشف می‌تواند به ساختن چارچوبی جدید برای فهم چگونگی سازمان‌دهی تفاوت‌های رفتاری وابسته به جنس در مغز کمک کند و نشان دهد که تجربه‌هایی مانند تعاملات اجتماعی و رویدادهای تولیدمثلی چگونه می‌توانند مدارهای عصبی را تغییر دهند. این یافته به هیچ‌وجه به معنای «برتر بودن» یک جنس نسبت به دیگری نیست، بلکه تأکید می‌کند مغز می‌تواند بر اساس شرایط زندگی و اجتماعی، سازوکارهای خود را به‌طور انعطاف‌پذیر تنظیم کند و این سازگاری‌ها، بازتاب‌های عصبی بسیار مشخصی در ساختار و عملکرد مغز دارند.