ورزش در میانسالی مغز را جوان‌تر می‌کند

افزون بر تاثیر بر کیفیت خواب، کنترل وزن، افزایش طول عمر و دیگر فواید جسمی و روانی، حالا می‌توان «جوان‌تر ماندن مغز» را هم به فواید ورزش کردن افزود. در یک کارآزمایی بالینی یک ساله که روی ۱۳۰ فرد سالم ۲۶ تا ۵۸ ساله انجام شد، پژوهشگران آمریکایی در پایان پژوهش خود دریافتند که مغز شرکت‌کنندگانی که یک برنامه منظم ورزشی را دنبال کردند، از نظر زیستی، از مغز افراد گروه کنترل جوان‌تر بود.

به گزارش وبسایت ساینس‌آلرت، وقتی دانشمندان از «پیری زیستی» صحبت می‌کنند، منظورشان فرسودگی تدریجی بدن در گذر زمان است. هرچند همه ما هر سال یک سال پیرتر می‌شویم، اما اندام‌های مختلف بدن ازجمله مغز ممکن است با سرعت‌های متفاوتی پیر شوند.

جوان‌تر بودن مغز به این معناست که توانایی‌های شناختی برای مدت طولانی‌تری حفظ می‌شود و احتمال مقاومت در برابر بیماری‌هایی مانند زوال عقل افزایش می‌یابد، هرچند این پژوهش اثرات بلندمدت را بررسی نکرده است.

نتایج کلیدی پژوهش مغز
بر اساس مجموعه‌ای از نشانگرهای زیستی، ورزش با کاهش «سن مغزی» ارتباط مستقیم داشت. لو وان، دانشمند داده در موسسه تحقیقاتی «ادونت‌هلث» (‌AdventHealth)، می‌گوید: «ما نشان دادیم که حتی یک برنامه ورزشی ساده، مطابق با دستورالعمل‌های رایج، می‌تواند تنها در عرض یک سال مغز را به‌طور قابل اندازه‌گیری جوان‌تر نشان دهد.» او تاکید می‌کند که این تغییرات از نظر عددی بزرگ نیستند، اما حتی کاهش یک‌ساله در سن مغز می‌تواند در مقیاس چند دهه تفاوت معناداری ایجاد کند.

طبق این پژوهش، که در مجله «علوم ورزشی و سلامت» (Journal of Sport and Health Science) منتشر شد، افراد گروه ورزش موظف بودند به توصیه‌های سازمان جهانی بهداشت عمل کنند: حدود ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط تا زیاد در هفته، ورزشی که ضربان قلب و سرعت تنفس را به‌طور محسوس افزایش می‌دهد.

اسکن‌های ام‌آر‌ای نشان داد مغز این افراد به‌طور میانگین حدود ۰.۶ سال جوان‌تر از سن تقویمی‌شان بود. در مقابل، مغز افرادی که روال عادی زندگیشان را ادامه داده بودند، به‌طور متوسط ۰.۳۵ سال پیرتر از سن واقعیشان به نظر می‌رسید. هرچند این عدد به‌تنهایی از نظر آماری معنادار نبود، اما اختلاف میان دو گروه تقریبا به یک سال می‌رسید.

چرا ورزش مغز را جوان‌تر نگه می‌دارد؟
پژوهشگران هنوز به پاسخ قطعی نرسیده‌اند. پژوهش‌های پیشین ورزش را با بهبود عملکرد مغز مرتبط دانسته‌اند، اما در این تحقیق، به‌رغم بررسی مسیرهایی مانند آمادگی قلبی‌عروقی، فشار خون و برخی پروتئین‌های مفید، رابطه مستقیم و مشخصی پیدا نشد.

لو وان می‌گوید: «این برای ما نامنتظره بود. تصور می‌کردیم بهبود تناسب اندام یا فشار خون عامل اصلی باشد، اما چنین نبود.» به‌گفته او، ممکن است ورزش از مسیرهای ظریف‌تری عمل کند، ازجمله تغییرات جزئی در ساختار مغز، کاهش التهاب، بهبود سلامت عروق یا عوامل مولکولی دیگری که هنوز به‌خوبی شناخته نشده‌اند. پژوهشگران قصد دارند این مسیرها را در پژوهش‌های آینده بررسی کنند و دامنه تحقیق را به گروه‌های بزرگ‌تر و متنوع‌تر، ازجمله افرادی که در معرض کاهش توان شناختی‌اند، گسترش دهند.

میانسالی: فرصت طلایی برای مغز
شواهد نشان می‌دهد بسیاری از مشکلات مغزی در سال‌های پایانی عمر، ریشه در عواملی دارند که دهه‌ها زودتر ایجاد شده‌اند. این یافته‌ها حاکی از آن است که ورزش در میانسالی می‌تواند اثرات مثبت قابل‌توجهی بر سلامت مغز داشته باشد. مغز جوان‌تر، نه‌تنها با کاهش توان شناختی و بیماری بهتر مقابله می‌کند، که با طول عمر بیشتر نیز مرتبط است. این پژوهش به فهرست مجموعه پژوهش‌های پیشین درباره عوامل موثر بر پیری مغز افزوده می‌شود.

کرک اریکسون، عصب‌پژوه در «ادونت‌هلث» می‌گوید: «خیلی‌ها می‌پرسند آیا کاری هست که هم‌اکنون انجام دهیم و بتوانیم با آن در سال‌های آینده از مغز خود محافظت کنیم؟» او می‌افزاید: «یافته‌های ما از این نظر حمایت می‌کند که پایبندی به توصیه‌های فعلی، ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط تا زیاد در هفته، می‌تواند حتی در میانسالی مغز را از نظر زیستی جوان‌تر نگه دارد.»