خواب طولانی آخر هفته؛ سپر محافظ نوجوانان در برابر افسردگی!

پژوهشگران دانشگاه اورگن و دانشگاه ایالتی نیویورک با بررسی داده‌های روزانه بیش از هزار نوجوان طی چندین هفته، دریافتند که خواب جبرانی آخر هفته (catch-up sleep) با کاهش علائم افسردگی روزانه همراه است، حتی اگر خواب روزهای هفته ناکافی باشد.

به گزارش دیتاسنتر من و به نقل از HealthDay،این تحقیق بر روی نوجوانان ۱۴ تا ۱۸ ساله انجام شد که خواب و حالات عاطفی خود را روزانه گزارش می‌کردند. نتایج نشان داد نوجوانانی که در آخر هفته‌ها ۱ تا ۲ ساعت بیشتر از روزهای هفته می‌خوابیدند، ۴۱ درصد کمتر علائم افسردگی مانند غمگینی، بی‌انگیزگی و تحریک‌پذیری را تجربه می‌کردند. خواب منظم ۸ تا ۱۰ ساعته در طول هفته بهترین حفاظت را ارائه می‌دهد (کاهش ۶۶ درصدی افسردگی)، اما جبران آخر هفته نیز فایده قابل توجهی دارد، به ویژه با توجه به برنامه‌های فشرده مدرسه‌ای که اغلب خواب نوجوانان را به ۶-۷ ساعت محدود می‌کند.

خواب ناکافی در نوجوانی با تغییرات هورمونی، تأخیر در ریتم شبانه‌روزی و فشارهای اجتماعی تشدید می‌شود و سطح کورتیزول (هورمون استرس) را افزایش می‌دهد، که زمینه‌ساز التهاب مغزی و اختلالات خلقی است. خواب جبرانی آخر هفته، سیستم لیمبیک مغز را بازنشانی کرده، تحکیم حافظه را بهبود می‌بخشد و تولید سروتونین و دوپامین را متعادل می‌کند. با این حال، جبران بیش از ۳ ساعت می‌تواند ریتم طبیعی را مختل کرده و اثرات منفی مانند خستگی مزمن یا مشکلات تمرکز ایجاد کند.

کارشناسان به والدین توصیه می‌کنند به جای سخت‌گیری، محیطی آرام برای خواب آخر هفته فراهم کنند، اما از تغییرات شدید ساعات خواب (بیش از ۲ ساعت) اجتناب ورزند. تغییر زمان شروع مدرسه به ساعت ۸:۳۰ صبح یا دیرتر، خواب هفته را افزایش داده و نیاز به جبران را کم می‌کند. نوجوانان با سابقه افسردگی یا اضطراب باید تحت نظارت پزشک، خواب منظم را اولویت دهند و از صفحه‌نمایش قبل خواب دوری کنند.

این پژوهش بر نقش حیاتی خواب در سلامت روان نوجوانان تأکید دارد و نشان می‌دهد حتی تغییرات کوچک آخر هفته می‌تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند، هرچند جایگزین خواب کافی روزانه نیست.